Juni 2008
Beste lezer,
Met deze maandelijkse nieuwsbrief wil BrandNewDay u op de hoogte houden van de meest recente wetenschappelijke bevindingen op vlak van gezondheidsgedrag in de werksituatie.
Als u deze nieuwsbrief niet meer wenst te ontvangen, kan u zich onderaan uitschrijven.
Werkende partners ‘besmetten’ elkaar
Het werd meermaals aangetoond, en we merken het allemaal: iemand die zich niet goed voelt op het werk brengt dit ongewild mee naar de thuissituatie. Maar ook omgekeerd: privé-problemen vloeien over naar de werksituatie.
Des te ouder des te meer schade: details van de impact van werkstress
Chronische werkstress, gewoonlijk gedefinieerd als de combinatie van hoge eisen en weinig regelruimte, vormt een risico voor de gezondheid. Een recente Chinese grootschalige studie onderzocht in detail het verband tussen lichamelijke veranderingen en de 2 belangrijke werkstressoren, met name jobeisen en regelruimte. Enkele opvallende bevindingen:
Caloriearme zoetstoffen oorzaak van overgewicht ?
Er werd al veel onderzoek verricht naar het identificeren van verstoorde hormonale en neurale mechanismen bij overgewicht. Maar de mate waarin gewichtstoename de laatste 30 jaar plaatsvindt over de hele wereld doet vermoeden dat de obesitas epidemie ten minste gedeeltelijk veroorzaakt wordt door omgevingsfactoren. Een verandering in de voedingsomgeving die sterk geassocieerd is met de obesitas trend, is het grootschalig gebruik van calorievrije zoetstoffen.
Werkende partners ‘besmetten’ elkaar
Het werd meermaals aangetoond, en we merken het allemaal: iemand die zich niet goed voelt op het werk brengt dit ongewild mee naar de thuissituatie. Maar ook omgekeerd: privé-problemen vloeien over naar de werksituatie. Vooral medewerkers die sterk betrokken zijn bij hun werksituatie brengen hun negatieve ervaringen mee naar huis. Bovendien kan negativiteit van de ene werkende partner op de andere doorgegeven worden. Verrassend is dat een koppel met een minder stabiele relatie elkaar gemakkelijker ‘besmet’ met negatieve werkemoties dan een paar met een goede relatie. Kinderen hebben dan weer een buffereffect op het doorgeven van negatieve ervaringen tussen de ouders. Het is mogelijk dat ouders hun humeurigheid eerder voor zich houden wanneer er kinderen aanwezig zijn. Maar kinderen kunnen ook goed de aandacht afleiden, weg van de dagelijkse ‘grote mensen’ problemen. Het uitdrukken van positieve ervaringen tussen de werkende ouders wordt echter – gelukkig – niet tegengehouden door de aanwezigheid van kinderen. Ook niet onbelangrijk is dat werkende mensen in het algemeen gemiddeld meer positieve ervaringen rapporteren dan negatieve. Een goede afbakening van werk en privé is tegen deze achtergrond geen overbodige luxe. Op het einde van de werkdag ‘uitbollen’ door een luchtig gesprekje met de collega’s, muziek beluisteren tijdens het pendelen, en uitwaaien op de fiets blijkt een negatieve besmetting tussen werk en privé te beletten. Song, Foo & Marilyn. Journal of Applied Psychology, 93(2) 443-452, 2008.
Des te ouder des te meer schade: details van de impact van werkstress
Chronische werkstress, gewoonlijk gedefinieerd als de combinatie van hoge eisen en weinig regelruimte, vormt een risico voor de gezondheid. Een recente Chinese grootschalige studie onderzocht in detail het verband tussen lichamelijke veranderingen en de 2 belangrijke werkstressoren, met name jobeisen en regelruimte. Enkele opvallende bevindingen:
- Naarmate je ouder wordt, is het cumulatief effect van chronische stress meer zichtbaar: vanaf 25 jaar begint de impact van stress zich al te vertonen, maar eenmaal de 35 voorbij is de lichamelijke invloed in scherp stijgende lijn merkbaar tot de leeftijd van 65.
- Er is een geslachtsverschil wat betreft de lichamelijke reactie op stress: vrouwen reageren eerder met hormonale veranderingen en verhoogde ontstekingsreacties, terwijl bij mannen eerder cardiovasculaire en metabole risocofactoren worden vastgesteld (oa een verhoogde BMI, cholesterol, bloedsuiker en bloeddruk, en grotere tailleomtrek enz).
Om het verband tussen werkstress en gezondheidsrisico’s te verklaren wordt verwezen naar rechtstreekse fysiologische processen, waarbij het autonome en neuro-endocriene zenuwstelsel de bloeddruk, cholesterol en cortisol spiegels beïnvloeden. Maar ongezond gedrag als reactie op stress kan ook het lichaam schaden, bijvoorbeeld in de vorm van roken, verhoogd alcoholgebruik, onevenwichtige voeding, weinig lichaamsbeweging.
Een logisch gevolg van deze vaststellingen is dat programma’s voor stresshantering op de werkvloer ook interventies moeten bevatten die rechtstreeks inspelen op de fysiologische impact van stress.
Sun, Wang, Zhang & Li. Work & Stress, 21(4), 333-347, 2007.
Caloriearme zoetstoffen oorzaak van overgewicht ?
Er werd al veel onderzoek verricht naar het identificeren van verstoorde hormonale en neurale mechanismen bij overgewicht. Maar de mate waarin gewichtstoename de laatste 30 jaar plaatsvindt over de hele wereld doet vermoeden dat de obesitas epidemie ten minste gedeeltelijk veroorzaakt wordt door omgevingsfactoren. Een verandering in de voedingsomgeving die sterk geassocieerd is met de obesitas trend, is het grootschalig gebruik van calorievrije zoetstoffen.
Onderzoekers aan Purdue University hebben vastgesteld dat het gebruik van calorievrije zoetstoffen het eetgedrag in de war kan brengen, op basis van Pavloviaanse conditionering. Ratten die yoghurt met sacharine (‘calorie-arme’ zoetstof) krijgen, gaan meer eten, komen meer bij in gewicht en ontwikkelen meer vetweefsel dan hun lotgenoten die yoghurt met glucose (‘gewone’ zoetstof) kregen. Bovendien is de eerste groep minder goed in staat om te compenseren met minder eten na een calorierijke maaltijd. Hetzelfde werd vastgesteld voor de inname van producten op basis van vetvervangers, zoals vetarme chips. Zij smaken wel naar vet maar worden niet door het lichaam opgenomen en impliceren dus ook geen extra calorieën.
Moeten dan de calorie-arme producten volledig geweerd worden uit een dagelijks dieet ? Neen, zeker niet. Een matig gebruik en vooral bewust zijn van een eventuele compensatiereactie tijdens andere maaltijden en tussendoortjes zijn voldoende.
Swithers & Davidson. Behavioural Neuroscience, 122(1), 161-173, 2008.